گستره ی فرهنگ ایرانی در اران و شروان

 

گستره ی فرهنگ ایرانی  در اران و شروان

 

پیشگفتار

  

فرهنگ ایرانی ،از گذشته تا کنون چون دریایی بوده است که اقوام و ملل گوناگون توانسته اند از آن بهره مند شوند.فرهنگی که از دامنه های اورال تا کوههای قفقاز تا سواحل آفریقا و از اقصای شرق تا قلب اروپا،در ایران و افغانستان و شبه قاره ی هند و پاکستان و آسیای میانه و آسیای صغیر تا عربستان گسترش داشته است. این چنین است که ابن بطوطه ( جهانگرد مراکشی) شعر سعدی را از قایق رانان چینی می شنود. باری،سلطان محمد(فاتح استانبول) ،دیوانی به زبان فارسی دارد.همچنانکه سلطان سلیم پادشاه معروف عثمانی به زبان ÷ارسی دیوانی را از خود به جای گذاشته است و جالبتر اینکه سلطان سلیمان قانونی هم به فارسی شعر می گفته و دیوانی هم از او به جای مانده است. این فرهنگ مرزها را درنوردیده و به بوسنی و هرزگوین هم رسیده است که شاعران فارسی زبان بسیاری از آن برخاسته اند که سودی بوسنوی _ شارح غزلیات حافظ _ نمونه ی برجسته ی آنان می باشد. داستان رستم و اسفندیار همواره در عربستان توسط نضربن حارث  گفته می شد و توجه بسیاری از اعراب را به خود جلب می کرد. هندوستان ، افغانستان و تاجیکستان هم، پیوسته کانون جوشنده ی زبان پارسی و فرهنگ آریایی بوده اند که نیازی به توصیف ندارند.                                                              

 

فرهنگ ایرانی و شعر پارسی در اران و شروان

 

 اما فرهنگ ایرانی در اران و شروان جلوه ای خاص داشت. اگرچه اران در طول تاریخ گذرگاه اقوام گوناگونی بوده است اما در آنجا نیز این فرهنگ یکه تازی می کرد.همه ی این موارد را می توان از کتاب نزهة المجالس که دراواسط قرن هفتم  توسط جمال خلیل شروانی تالیف شده،دریافت.در این کتاب صدها شعر ارزشمند از پارسی گویان اران و شروان توسط جمال خلیل شروانی گردآوری شده است. البته از شاعران دیگر مناطق ایران نیز سخن به میان آمده است اما هدف ما در این نوشتار بررسی تعداد معدودی از شاعران ارانی و شروانی است.از نظامی که بگذریم ،مهستی (شاعر زن )معروفترین چامه سرای گنجه است که حدود 61 رباعی از وی در کتاب نزهة المجالس آمده است. شمس اسعد گنجه ای پس از نظامی و مهستی،از نام آورترین شعران گنجه می باشد. نمونه ای از شعر شمس اسعد گنجه ای:                                                                                                                                                     

گر هجر توام نماید ایام به چشم                                           از بخت بد اوفتم سرانجام به چشم

عزم سفرت شنیدم ای ماه به گوش                                          آنرا که شنیده ام مبینام به چشم  

 

نجیب عمر هم از شاعران پارسی گوی بوده است که ۴۳ رباعی از وی کتای مذکورنقل شده است.                   

از شاعران معروف گنجه می توان به  خطیب گنجه ای، رضیه گنجه ای ، دختر خطیب گنجه ای، جمال گنجه ای،برهان حسین گنجه ای،قوامی گنجه ای،نصیر گنجه ای اشاره کرد.البته تعداد شاعران بیش از اینهاست و فقط اندکی از آنان را برشمردیم.                       

اما علاوه بر گنجه ، شروان هم پایگاهی بوده است برای فرهنگ غنی ایرانی.                                                                      

از مشهورترین شاعران شروان می توان به خاقانی و فلکی اشاره کرد و البته پس از این دو بختیار شروانی ،صفی شروانی ،خلیل شروانی،تفلیسی شروانی و… را می توان نام برد.                                                                                                      

آنچه گفته شد ،اشاره ای بسیار کوتاه بود به سابقه ی زبان فارسی در اران و شروان و دیگر نقاط که از بسیاری جهات حائز اهمیت است. اگر چه یک قرن و نیم پیش اران تاریخی از ایران توسط روسیه و به دلیل بی لیاقتی فتحعلیشاه از مام میهن جدا شد ولی هنوز آداب و رسوم مردم اران از برخی جهات به آداب مردم ایران نزدیک است که نوروز بارزترین آنها می باشد.

 

پی نوشتها:

 

1-  86 سال پیش به غلط و البته به خاطر برخی سیاستهای استعماری نام اران را به «آذربایجان» تغییر دادند که امروزه با نام «جمهوری آذربایجان» شناخته میشود.                                                                                                               

2-  نزهة المجالس به کوشش دکتر محمدامین ریاحی خویی (استاد بزرگ ادبیات فارسی) تصحیح و چاپ شده است.

3- چهل گفتار در ادب و تاریخ و فرهنگ ایران، دکترریاحی خویی

4- آذربایجان و اران ، دکتر عنایت الله رضا

 

 

 

 

به مناسبت 17 دی ماه

 

سالروز جان سپاری سردار دلاور ایرانی :

 

 

 

 

 

بابك خُرمدين

 

 

پرچم دارِ  وحدتِ ملی

 

 

 

 

 

نوشتاری از دکتر شاهین سپنتا

 

 

 

از همبستگي ملي تا همگرايي منطقه اي:

 

اگر به گذشته هاي دور و  به دوران شاهنشاهی  بزرگ هخامنشيان نگاه كنيم ، مي بينيم كه رمز موفقيت آن ها در حفظ  وحدت  ملي سرزمين هاي ايراني ، چيزي جز  حاکميت روح دموکراسی و  احترام متقابل بين پيروان اديان و اقوام مختلف نبوده است. آنان بر پايه اصل سازگاري مسالمت آميز و حفظ حقوق مدني و  تساهل مذهبي توانسته بودند حكومتي را  بنيان گذارند كه بر جهان آن روز در كمال آزادگي  فرمان مي راند و مي بينيم كه  پس از آن ها ، جانشينان  الكساندر مقدوني اگر چه  از نظر نظامي به پيروزي هايي دست يافتند ولي هرگزنتوانستند از نظر فرهنگي بر منطقه غالب شوند. حتا پس از آن ها  اقوام مهاجم ديگر نيز همچون عرب ها  و  مغول ها  نه تنها موفق نشدند فرهنگ خود  را  بر منطقه مسلط كنند  بلكه  به تدريج  در فرهنگ پربار ايراني حل شدند و به آيين هاي ايراني گردن نهادند و  اين  ، اوج توانمندي و قدرت فرهنگ  ايران را نشان مي دهد.

 

 اما در حال حاضر به نظر مي رسد كه عدم تساهل ديني و عدم رعايت حقوق مدني اقوام و گروه هاي مختلف مردم  از جمله عوامل احتمالي هستند كه مي توانند در دراز مدت  اين  همبستگي را  نامحقق سازند. از سويي ديگر بايد توجه داشت كه  اين گستره  بزرگ در حال حاضر از چند سوي مورد تهاجم  فرهنگي  و حتا سياسي قرار دارد. از سويي مي بينيم كه هم اكنون 15  كشور در اتحاديه  اروپا  عضو هستند و 13 كشور انتظار ورود به آن اتحاديه را مي كشند و درآينده  نزديك اعضاء مهمان اين  اتحاديه  همچون تركيه ، جمهوري  اران  ( آذربايجان ) ، ارمنستان  و گرجستان   نيز به  اعضاء دائم  اين  اتحاديه مي پيوندند و  ما در پشت مرزهاي كشورمان  در آن سوي  ارس  با  اروپا  همسايه  مي شويم  و  به اين ترتيب فرهنگ اروپايي در بخش هاي وسيعي  از سرزمين هاي ايراني حاكم مي شود.

 

از سوي ديگر تاجيكستان  و  افغانستان  و  برخي ديگر از كشورهاي آسياي ميانه  براي  در امان ماندن از بحران هاي گوناگون به آغوش آمريكا  پناه مي برند و رفته رفته  از نظر فرهنگي  از ما دور مي شوند. همچنین  مي بينيم كه هر چند ماه يك بار شوراي  همكاري خليج فارس بيانيه هاي دخالت جويانه اي  را  در مورد جزاير سه گانه ايراني تنب كوچك ،  تنب بزرگ ، ابوموسا  منتشر  مي كند.

 

به  اين  ترتيب در حالي كه  تئوريسين هاي غربي  برای خود نداي جهاني شدن  سرمي دهند و  به همبستگي  و  همگرايي منطقه اي  و  تشكيل  اتحاديه هاي بزرگ پولي  ، سياسي ، نظامي و فرهنگي روي  می آورند ، در منطقه  ما گرایش های ناسيوناليستي قومی را در برابر ناسیونالیسم ملی ترويج مي كنند و  اقوام  را  به سراب  استقلال مي فريبند. چون شك نيست كه تسلط اقتصادي ، سياسي  و فرهنگي  بركشورهاي كوچك كه به صورت «  قوم -  دولت » تشكيل مي شوند و مي كوشند كه  خود را « دولت -  ملت »  جا بزنند ، بسيار راحت تر از تسلط بر «  فرهنگ – ملت » هاي بزرگي مثل ايران است. آنان دراين ميان مي كوشند تا ضمن دامان زدن به تعصبات قومي ، تعصبات مذهبي  را نيز تحريك كنند  و از راه هاي گوناگون ، تحقق «  فرهنگ -  ملت »  را خصوصاً  در فلات  ايران دست نيافتني جلوه دهند .

 

در اين ميان دولت دولت تركيه نيز دست به كار شده و گروهي مزدور  را  در آذربايجان و مناطق آذري نشين  ايران  به كارگرفته است  و در ترويج انديشه هاي جدايي طلبان  پان تركيسم تلاش مي كند  و  در اين راه  تا  آن جا  پيش رفته اند كه  از قهرمانان ملي  ما  مثل بابك خرمدين  سوءاستفاده مي كنند  و آن ها را که در صورت درايت و هوشمندي مسئولان مي توانند  به  عنوان نهادهايي  از وحدت ملي  ايرانيان  شناخته شوند ، به عنوان دست آويزهايي  براي  تفرقه افكندن  و قوم گرايي  به كار مي برند.

 

 

بابك  ،  دست آويزي  براي تفرقه افكني:

 

در تيرماه سال 1379 خورشيدي به دنبال يك زمينه سازي سازمان يافته و هماهنگ  از سوي رسانه هاي گروهي جمهوري  اران  ( آذربايجان  )  و  تركيه  و  برخي رسانه هاي  دو زبانه فارسي -  تركي بيگانه ،  تبليغات گسترده اي  برای ترك  قلمداد كردن  بابك  و جمع كردن مردم  به قلعه  بابك  صورت گرفت  و  گفته شد كه  در دهم  تيرماه جشن  تولد  بابك در قلعه «  بذ »  در « كليبر »  با  شركت  شجريان  از  ايران ،  عاشق چنگيز از  بادكوبه  ( باكو  ) و  ابراهيم  تاتليس  از  آنگوريه  (  آنكارا  )  برپا  می شود. آن ها توانستند با  اين ترفند در حدود 150 هزار نفر از مردم را به آن جا بكشانند. مردم  به جاي  هنرمندان  ياد شده  با  چند گروه نوازنده محلي روبه رو شدند. در اين ميان  چند دسته كوچك  هم  به  پخش  اعلاميه  و  شعار پوچالی درباره  پيوند ترك ها  و  جدايي آذرآبادگان  از  ايران  پرداختند. خوشبختانه در سال هاي بعد ، جوانان  ايران دوست  فارس  و كرد  و  آذري  و  بلوچ  و خوزي  و گيلاني و  لُر  از سراسر ايران  به  قلعه بابك رفتند و  ابتكار  عمل را  ازدست گروه معدود جدايي طلب خارج ساختند و  با پخش آگهي ها و  بروشورهاي  وحدت آفرين  و سردادن سرود «  اي ايران» ،  به زبان های شیرین آذری  و  فارسی ،  نداي  « زنده باد ايران  ،  زنده باد آذربايجان »  سر  دادند و  توطئه  گروه اندك بيگانه پرست  را  خنثي كردند.

 

دکتر پرویز ورجاوند در این مورد می افزاید كه  در  ماخذ معتبر تاريخي  اشاره اي  به  زاد روز  بابك يا  آغاز خيزش  او  برضد متجاوزين  به  خاك  ايران نشده است  و  بر اين اساس برگزاري مراسم  در  12-10   تيرماه سنديت تاريخي ندارد. اما شمار زيادی  از تاريخ نگاران روز ششم صفر سال223 هجري  برابر 17 دي ماه سال 216 خورشيدي را  به عنوان روز جان باختن بابك خرمدين  در راه ايران  ياد كرده اند كه  جاي دارد  اين  روز را  كه  سنديت تاريخي هم دارد  براي بزرگداشت بابك برگزينيم. 

 

 مسعودی در کتاب مروج الذهب روز وارد کردن بابک را به سامرا  پس از دست گيری در روز پنج شنبه ، دو شب گذشته از اول ماه صفر سال ۲۲۳ هجری قمری نقل می کند و تبری در تاريخ تبری می نويسد :  روز پنج شنبه افشين از گرفتن بابک به سامره شد ... و  روز دوشنبه (  ۶ صفر  )  معتصم  بار داد و  همه سپاه را به پای کرد و بفرمود که بابک را ... بياورند .... و  پيش معتصم بردند و جلاد را بياوردند تا دست و  پايش را ببريد و  بعد از آن گلويش ببريد و شکمش بشکافت و در سامره بر دار کردند و سرش را در همه شهرهای اسلامی بگردانيدند...

 

 

بابك ،  پرچم دار  وحدت ملي  :

 

درسال هاي  پاياني قرن  دوم  هجري  قمري  ،  ايرانيان  روزگار  سياهي  داشتند.  ظلم  و ستم حاكمان  خلفاي اموي  و  عباسي  ،  روح  و  جان مردم  ايران  را  سخت آزرده خاطر كرده بود و  آنان را  به خاك سياه نشانده بود. در چنين شرايطي  در سال 201 هجري ،  نهضتي بزرگ عليه خلافت بغداد  در آذرآبادگان  اين مهد ايران دوستي  و آزادي خواهي  به رهبري بابك خرمدين بر پا شد. چون بابك به  هيچ  وجه تعصب ديني ، قومي  و  نژادي نداشت  و  صرفا ً با هدف بيرون راندن  بيگانگان  از  سرزمين  ايران مبارزه مي كرد ،  به  زودي آوازه  او  از  آذرآبادگان فراتر  رفت و  به  سپاهـان (  اصفهان  )  و  پـارس  ( فارس  )  رسيد  و  جبهه اي  واحد  از مخالفان سلطه  بيگانه  در  سراسـر ايران تشكيل شد.

 

 درآن زمان قلعه كوه « بذ » با  دره هاي سهمگين  و  راه هاي  دشوار گذر  از بابك  و  يارانش پاسداري مي كرد و  بابك فرماندهي اين جنبش  را  از آن قلعه برعهده داشت. امـا سرانجام معتصم خليفه درنده خوي  عباسی ،  از آن جا كه  در ميدان هاي نبرد نتوانسته بود جنبش ملي بابك و  يارانش  را  سركوب نمايد ، به نيرنگ  پناه برد و  با ترفندي  او  را اسيركرد و  به جلاد بني عباس دستور داد تا  در حضور درباريان  خليفه ،  ابتدا دست ها  و  پاهاي  بابك را  از  پيكرش جدا كنند و  سپس گلويش را  بريدند و شکمش را دريدند و  سر از پيکر پاکش جداکردند و در شهرها گرداندند و  پيکرش  را بردار کردند.

 

 بابك پس  از قطع دست راست ، با دست چپ خون خود  را  بر چهره ماليد  و صورت خود را با خون خود گلگون كرد. معتصم  از  او دليل اين كار را  پرسيد  و  بابك دلیرانه پاسخ دا د:

 

«  سيماي خود را  با خون خود گلگون كردم تا هنگامي كه خون  از بدنم خارج مي شود و رخسارم  به  زردي مي گرايد ، دشمن نگويد  از  ترس رنگ  به  رخسار  نداشت   و رخسارش  زرد شده بود. »

 

چنان كه گفته شد بابك در زمان خود ، علاوه برمردم آذرآبادگان پيروان زيادي نيز در ساير نقاط ايران خصوصاً  اصفهان داشته است و هنوز هم برخي  از قلعه هاي  ياران بابك در استان اصفهان باقي است.

 

همچنين در سال  218هجري قمري  شمار زيادي از مردم اصفهان  براي مبارزه با خليفه  به بابك پيوستند و از اين روي معتصم گروه زيادي از مردم اين منطقه را به خاطر پيروي  از بابك قتل عام كرد. اين نشان مي دهد كه مبارزه بابك درآن زمان به هيچ  وجه جنبه قوم گرايي نداشته است. ازطرفي ديگر عقيده  و  مذهب بابك  نيز در آن مقطع زماني  در جهت گيري مبارزات او نقش نداشت.

 

خواه  بابك را مسلمان ، مزدكي  يا  زرتشتي  بدانيم ،  تغييري در شيوه مبارزاتي او  برعليه خلفا حاصل نمي شد و اين به خوبي نشان مي دهد كه جنبش بابك يك جنبش مذهبي نبود. با اين حال برخي ازدشمنان ايران كه امروزه چهره  واقعي خود را پشت پرچم  بابك پنهان كرده اند براي اين كه به علت پنهان شدن در پشت يك چهره ملي با دين مزدكي يا زرتشتي از سوی متعصبین مورد اتهام بي ديني قرارنگيرد ، مي كوشند  تا  بابك  را  مسلمان  يا  شيعه  معرفي نمايند و  مذهب  او  را دست آويزي براي اهداف خود قرار دهند.

 

دوستداران دروغين  بابك مي كوشند تا  ثابت كنند كه بابك در اصل يك سومري  بوده و  نام او  نيز يك نام سومري  است و آذري هاي امروزي  نيز از بازماندگان سومري ها بودند و زبان تركي آذري نيز ريشه در زبان سومري ها داشته است. براساس ديدگاهي كه آنان در ترويج آن مي كوشند ، گفته مي شود كه بابك ايراني نبوده و سومري بوده و آذري هاي ترك زبان امروزي نيز اصالتاً سومري بوده و همچنين آريايی ها را « صحرا نشين » ، نه « نجيب » معني مي كنند و با ترفندی  ايرانيان را مردماني صحراگرد و  بي تمدن معرفي مي كنند.

 

در پاسخ به اين افراد بايد اين نكات را گوشزد نماييم : نخست اين كه بر پايه پژوهش هاي علمي روشن شده است كه سومري ها  از جمله  اولين گروه هاي آريايي بوده اند كه درمنطقه ميان رودان ( بين النهرين ) سكني گزيدند و گروه هاي ديگرآريايي  پس از آن ها به منطقه وارد شدند.  

 

درضمن تسلط سومري ها  برمنطقه ي ميان رودان در  2115سال  پيش از  زايش مسيح  به دنبال هجوم عيلامي ها پايان يافت و مردم سومر در ميان ساير ايرانيان حل شدند. البته چون تا چندي قبل تصورمي شد ميان رودان مهد تمدن جهان و سومري ها مخترع خط و  پايه گذار تمدن بوده اند ، مبلغين پان تركيسم نيز مي خواستند نسبتي بين اقوام ترك و سومري ها برقراركنند ،  اما با كشف تمدن بزرگ جيرفت كه بيش  از پنج هزارسال قدمت آن  تخمين زده مي شود و همچنين ادامه تحقيقات درشهرسوخته سيستان ، مشخص شد كه برخلاف آنچه تاكنون تصور مي شد ،  منطقه ميان رودان مهد تمدن بشري نبوده است.

 

نكته  ديگر اين كه به  فرض كه سومري ها  را  آريايي ندانيم و نام بابك ريشه سومري داشته باشد ، اين دليل خوبي بر سومري بودن او نيست. چنان كه امروزه مثلا  ًاگر نام كسی « سعيد»  يا « رحيم » باشد ، دليل بر اين نيست كه  او عرب باشد. همچنين ما مي دانيم كه نام پدر اردشير اول پادشاه ساساني نيز « بابك» يا « پاپك »  بوده است ، از اين رو  او  را  اردشير بابكان يا پاپكان ناميده اند. البته نام هايي همراه با « ك »  تصغير در زبان فارسي  از گذشته  تاكنون نيز سابقه فراوان داشته است كه از آن ميان مي توان به مزدک ، روشنك ، خرمك ، ببرك ، حسنك ، سوسنك ، مرغك و ... اشاره كرد.

 

در پاسخ به  ادعاي آن ها كه اقوام ايراني را  صحرا گرداني بي تمدن مي شناسند و  واژه  « آريايي» را  « صحراگرد» معرفي مي كنند نيزچند نکته را يادآور مي شويم :  نخست اين که زبان شناسان چنين تعبير نادرستی از اين واژه را قبول ندارند . دوم اين که اصولا  ًاكثر  اقوام ، چه ايراني چه غير ايراني پيش از آن كه به شهر نشيني روي آورند ، زماني را  در صحراها  ساكن بوده اند و اين نمي تواند براي هيچ قومی مايه ضعف  و  شرمساري باشد و درضمن اگر«آريايي» نجيب معني نمي دهد و  صحرانشين معني مي دهد ، پس چه افتخاري بود كه  قومی  خود  را  آريايي  و سرزمين خود را خواستگاه آريايي ها بداند؟

 

البته دلايل بسيارديگري وجود دارد كه روشن مي كند كه ما  اصلا ًدر ايران ترك نژاد بومي نداشته و نداريم و آذري ها  اگرچه كوتاه زماني است كه زبان مادري خود ( پهلوي آذری )  را فراموش كرده اند و به  زباني مركب  از واژه هاي فارسی ، تركی ،  تازی  و  غيره صحبت مي كنند و خود آن را تركي مي دانند ولی  از اصيل ترين  اقوام  ايراني محسوب مي شوند.

 

خوشبختانه برخلاف نظر بيگانه پرستان كه دانسته  يا  نادانسته  بر طبل تو خالي تجزيه طلبي مي كوبند ، انديشمندان بزرگ  ايراني آذري همچون خاقاني شروانی ، نظامی گنجه ای ، ابوالقاسم عارف قزوينی ، محمد حسين بهجت تبريزي(شهريار) ، عالم تاج تبريزی ، نيمتاج خاكپورسلماسی ، مهدي نسودي تبريزی ، محمدرضاكاظم تبريزی ( ايزد ) ، عزيز دولت آبادي(درويش) ، احمد کسروی و بسياري ديگر از گذشته هاي دور تا كنون درآثارخود كه با افتخار به زبان فارسي  از خود برجاي نهاده اند ، بارها نام ايران  را ستوده اند.

 

ايران و ايراني همواره به داشتن سرداران دلاور ايراني همچون آتروپات ، پاپك ، ستارخان و باقرخان كه همگي  از خطه  آذرآبادگان برخواستند و رادمردانه جان با  ارزش خود را در راه آزادي ايران و حفظ تماميت ارضي و پاسداري از وحدت ملي ازدست داده اند ، افتخارمي كنند و از  دوستان نادان اين سرزمين مي خواهند كه وارد بحث هاي بي حاصل نژادي و برتري جويي قومي نشوند كه اين همانا خواست بيگانگان است.

 

 فراموش نكنيم كه هنوزهم كفتار پير استعمارگر منتظر فرصتي است تا با اجرايی تر كردن شعار قديمي «  تفرقه بينداز و حكومت كن» ، اقوام ايراني را  از يكديگر جدا كند و دندان هاي پوسيده خود را بركالبد اين شيرخفته فرو كند و  زمينه  را  براي تسلط هميشگي خود برفلات گسترده ايـــــــــــران  آماده سازد .

قیام بابک

 

 

 

قیام بابک خرمدین

 

 

بابک خرمدین در اوایل سده ی سوم به نام آیین خرم دینان و برای ادامه ی نهضت جاویدان مزدکی برخاست و خیلی زود قیام او رنگ مردمی به خود گرفت.در آن سالها خلیفه با آل سهل دست و پنجه نرم میکرد و سرگرم کارهای دیگری بود.البته این زمان بسیار مناسبی بود که بابک خیزش خود را بیاغازد. قیام بابک حدود بیست و دو سال طول کشید و خلفا هرچه کردند ، نتوانستند در این چندسال بر او فایق آیند که البته بعدها با خیانت افشین بابک گرفتار شد.مازیار و بابک با هم متحد شده بودند تا خلافت بغداد را براندازند.مازیار در شمال ایران و بابک در شمالغربی ایران در آذربایجان.1 البته ناگفته نماند که افشین هم در این ماجرا به ظاهر آنها را همراهی میکرد ولی بعدها از طرف خلیفه اجیر شد و در دستگیری بابک سهم به سزایی داشت.

نهضت بابک همچون دیگر نهضتها (مازیار،استاد سیس،ابن مقنع و..)رنگ ایرانی داشت و جزء سلسله رستاخیز ایرانیان محسوب می شد.داستان جنگهای بابک را تاریخ نویسان اسلامی – اگرچه با تعصب بسیار – به طور گسترده نوشته اند.2

ابتدا محمدبن یوسف از طرف خلیفه مامور شده بود تا بابک را بکشد و یا دستگیر کند.محمدبن یوسف در این ماموریت توانست عده ای از خرمدینان را بکشد و یا اسیرکند.در این حین افشین که توسط خلیفه اجیر شده بود درصدد برآمد که گذشته از شمشیر برای برانداختن بابک از حیله و چاره نیز مدد گیرد.در همین حال محمدبن بعیث یکی دیگر از سرداران خلیفه با آنکه با خرمیه پیمان صلح داشت، عهد خود را شکست و با سپاه بابک درآویخت.3

به هرروی جنگ و گریزهایی میان افشین و بابک درگرفت.شبیخونهای یاران افشین بسیاری از سپاه بابک را تلف میکرد و بابک برآن شد تا با حیلتی خود را به ارمنستان رساند.

سهل بن سنباط (والی ارمنستان) هنگامی که از آمدن بابک به دیارش آگاه شد با بابک به نیکی رفتار کرد ولی پنهانی به افشین نامه نوشت که بابک نزد من است و در یک نقشه ی از پیش تعیین شده بابک توسط سهل بن سنباط یه یاران افشین تحویل داده شد و سپس او را به بغداد فرستادند.

گویند وقتی بابک را به بغداد بردند خلیفه تا بامداد مکرر به سرای افشین میرفت و مدام بابک را میدید.گویابغداد باور نمیکرد که پهلوان دلیری که سالها او را تهدید میکرد اکنون در آنجا به اسارت به سر میبرد.

 

روز آخرو شکوه پایداری بابک

 

روز کشتن پهلوان ایرانی فرارسیده بود.او را به فیلی سوار کردند  و در میان جمعیت چرخاندند تا به خیال خام خود بابک را تحقیر کنند. هر دودست بابک را قطع کردند اما بابک سخنی نگفت. به گفته ی خواجه نظام الملک توسی« هنگامی که یک دست وی را بریدند دست دیگرش را در خون خود زد و در روی خود مالید و روی خود را سرخ کرد و هنگامی که معتصم دلیل این عمل را از او پرسید،بابک گفت که شما هر دودست و پای مرا خواهید برید و گونه ی روی مردم از خون سرخ باشد،چون خون برود ،روی زرد باشد.من روی خویش از خون خود سرخ کردم تا چون خون از تنم بیرو نشود نگویند که رویش از بیم زرد است».4 در پایان پس از این همه شکنجه ،بابک را در بغدا به دار آویختند.

بابک از آذربایجان برخاسته بود و مانند دیگر ایرانیان از استیلای اعراب بر کشورش ناخشنود بود.اگرچه  تعیین مذهب بابک کاری است بس دشوار ولی از اسناد تاریخی چنین برمی آید که وی از مزدکیان بود و شاید به این دلیل است که از جانب مورخان اسلامی به مادیگری و الحاد متهم می شد.

گرچه جسم و جسد بابک هفت تکه شد اما نام او در تاریخ برای هفت هزار سال و شاید بیشتر پایدار خواهد ماند. و اگرچه امروز بسیاری سعی دارند تا از بابک چهره ای دیگر بسازند وقیام وی را با خیالات پان ترکیستی خود منطبق سازند ولی هنگامی که پیشگاه حقیقت مشخص میشود شرمنده آن کسی است که عمل بر مجاز کرده . آری ، بابک ایرانی زاده شد ،ایرانی مبارزه کرد و همچون همه ی پهلوانان و قهرمانان ایرانی سرفرازانه به کام مرگ رفت.  روانش شاد...

 

منابع

 

1- تاریخ طبرستان ،حسن بن اسفندیار کاتب ج1،ص220

 

2- بنگرید به تاریخ طبری،تاریخ بلعمی،سیاستانامه،التنبیه و الاشراف از مسعودی،الکامل فی التاریخ از ابن اثیر،الفرست ابن الندیم ....همچنین بنگرید به کتاب ارزشمند استاد سعید نفیسی با عنوان «بابک خرمدین» که تمام نوشته های مورخین را درباره ی بابک گردآوری کرده است.

 

3- دوقرن سکوت،دکتر عبدالحسین زرین کوب،ص226

 

4- سیاستنامه،خواجه نظام الملک،ص176 به نقل از دو قرن سکوت ص231

 

قلبهایی که برای ایران می تپید...

 

قلبهایی که برای ایران می تپید...

       

       

 

سروده ای شور انگیز از وطن پرستی آذری

من آن خاك بلاخيز بلا گردانِ ايرانم

من آذربايجانم، پرورشگاه دليرانم

بگو با خصم من گر بگسلد رنجیر چرخ از هم

مر از جان ایران نگسلاند عهد و پیمانم

بگو بـا خصم من تـاريخ عالم را به دقت خوان

كه داني من پديده آرندۀ تـاريخ ايرانم

من از چنگيزيان مشت فراوان خوردم و اينك

نه چنگيز است و ني مشتش من آن ديرينه سندانم

من از سمٌ ستور  لشكر تركان عثماني

لگدها خوردم و نگذاشتم گردي به دامانم

من اندر سخت جاني شهرۀ دنياي ديرنيم

تو پنداري: مجارستانم و چين و لهستانم؟!

من آذربايجانم، ‌لايموتم، ‌من نمي‌ميرم

اگر ايـران ما جسم است، من در جسم او جانم

من آذربایجانم مهد زرتشت بهی کیشم

صمیمی پاسدار دودمان آل ساسانم

من امضا كرده‌ام منشور استقلال ايـران را

به خون پاك خود كان موج‌ها دارد به شريانم

من اندر قلٌه خاک وطن عنقای آزادم

تو ایدون من فریبی تا کشانی کنج زندام!

من آذربایجانم پیشه آزاده شیرانم

بگو با روبهان بازی مکن با نرٌه شیرام

من آذربایجانم لقمه چرب ِ و گلوگیرم

به کام دوست چون شهدم، به حلق خصم استخوانم

من آن صید گریزان پایم ای صیٌاد نا بخرد

چه دامم گسترانی تا به دام آری تو آسانم

«به چندين حرف هذياني به افسونم چه مي‌خوانی

مگر من اي حريف خيره سر طفل دبستانم! »

براي من عبث، افسون همي خواني، نمي‌داني

كه من خود كهنه پير ديرم و استاد دستانم

از این نزُل مهنٌا داری ار بر مردم خود ده

به جای آن که می خوانی چنین با وعده مهمانم

اگر موج فتن ارکان هستی را بلرزاند

نخواهد شد درنگ و رخنه ای در عزم و ایمانم

اگر در کوی جانبازان نشانی دارم و نامی

من آن نام و نشان بر شهریار خود گروگانم

به بند و بند ِ جانم رشته تار و پود این پرچم

نخستین روز تکوین جهان جولای کیهانم

«تو پنداری به مکر چند تن جاسوس هر جایی

توانی دور از ایران سازی و رسم نیاکانم!»

زمانی دور از ایرانم نمودی تا سحر هر شب

تو غافل بودی و خون می چکید از توک* مژگانم

«هنوز اندر فراق یوسف افتاده بر چاهم

پی گمگشته خود همنوای پیر کنعانم»

نباشد در نهادش غير مهر پرچم ايـران

هر آن طفلي كه نوشد، شير پاك از نوك پستانم!

توک=چشم را گویند(

فرهنگ جهانگیری)

 از بسیج خلخالی

 

 

 

هویت آریایی مردم آذربایجان

  

 

هویت آریایی مردم آذربایجان

 

در سالهای اخیر تلاشهای بسیاری جهت انکار هویت آریایی مردم آذربایجان از طرف بیگانگان ایران ستیز صورت گرفته است که البته عده ای هم در داخل با الگوگیری از تاریخ نویسان بیگانه براین پندار بوده اند که ملیت و هویت مردمان نژاده یآذرآبادگان را دستخوش جعل و  تحریف کنند.بسیاری از پژوهشگران همچون گرانتوفسکی، پیگولوسکایا و... براین باورند که نخستین زیستگاه قوم ماد ،شمال غربی ایران بوده است.از متون آشوری و اورارتویی این چنین برمی آید که مادها در حدود دریاچه ی ارومیه می زیستند.در تورات بارها و بارها از شاهان  ماد  سخن رفته است1. اقوام اورارتو ،مانا و سکا نیز به عنوان تابعان دولت پادشاهی ماد ذکرشده اند.حدود2700سال پیش دولت مستقل مادی با ناتوانی دولت آشور ،به وجود آمد.سرزمین های اورارتو ،مانا و بخشی از سرزمین سکاها _که پیش از این خودمختار جلوه میکردند_ ضمیمه ی قلمرو حکومت مادها شدند.البته ناگفته نباید ماند که به گفته ی پیگولوسکایا «قبیله هایی که در دوران باستان در فلات ایران می زیستند ، از لحاظ نژاد به گروه ایرانی تعلق داشتند و زبانهای این گروه نیز جزء شاخه ی خاوری زبانهای هندواروپایی بوده است».2

کیمریان در شمال شرق و دولت پارس از توابع دولت ماد بودند که مرکزش بعدها از آذربایجان با اکباتان انقال یافت.3

هیچ یک از مورخان بی طرف در این که مادها یکی از نخستین گروه آریایی ها بوده اند که وارد شمالغربی ایران شدند.همان طور که دکتر عبدالحسین زرین کوب _ محقق برجسته ی معاصر_ می نویسد:« ساکنان آن[اطراف دریاچه ی ارومیه و به طور عام آذربایجانیها] در طی تاریخ ایران همواره به عنوان آریایی های نژاده و باقدرت در مقابل تجاوزهای بیگانه از فلات دفاع کرده اند».4

اما به هر روی دولت ماد به همان سرعت که به وجود آمد و به یک امپراتوری وسیع تبدیل شد به همان سرعت از هم پاشید و از صفحه ی روزگار محو گشت. والبته سقوط تختگاه ماد بر دست پادشاه قوم پارس هیچ چیز را در امپراتوری حاکم در فلات ایران تغییر نداد.فقط یک خاندادن پارسی جای خاندان مادی را گرفت.5

مورخان و جغرافی نگاران باستان از جمله استرابون ، آریان ،یوسف فلایوس و... آذربایجان را بخشی از سرزمین ماد دانسته و آنرا «مادآتروپاتن»نامیده اند.البته سرزمین ماد به دوقسمت خردوبزرگ تقسیم می شد که آذربایجان و کردستان قسمت خرد را تشکیل می دادند و نواحی مرکزی ایران چون اصفهان تا حاشیه ی کویر ماد بزرگ را . بعدها مورخان اسلامی و حتا شاعری چون فخرالدین اسعد گرگانی ماد را به صورت «ماه» نیز نوشته اند.برای مثال احمدبن یحی بلاذری در فتوح البلدان  کارگزار ماه و همدان را یکی دانسته است.علامه علی اکبر دهخدا نیز این گفته را تایید می کند.6

تا اینجا اثبات شد که مردمان آذربایجان از آریایی های اصیل هستند و البته در گفتارها و جستارهای بعدی واژه ی آذربایجان را به طور کامل ریشه شناسی خواهیم کرد و  نیز در پیرامون زبان کهن مردم آذربایجان خواهیم نوشت و به اوضاع آذربایجان و شهرهای آن در دوران اسلامی و نقش آن در دفاع از ایران و چگونگی رواج زبان ترکی در این دیار خواهیم پرداخت و در این میان بر آنیم که سفسطه ها و دروغ پردازیهای پان ترکیست ها در باب تاریخ آذربایجان  را هویدا کنیم و بار دیگر به همه ی بیگانه گرایان نشان دهیم که آذربایجان تا هست پیوند ایران خواهد بود و بس...

 

1- عهدعتیق و عهدجدید 1975،صفحه ی 1183 به نقل از کتاب آذربایجان و اران ،دکتر عنایت الله رضا

 

2- همانجا ص112

 

3- در این مورد علاوه بر کتاب مذکور بنگرید به ایران باستان ماریان موله ترجمه ی دکتر ژاله آموزگار

 

4- روزگاران،دکتر عبدالحسین زرین کوب ص23

 

5- روزگاران ،تاریخ ایران از آغاز تا سقوط سلطنت پهلوی ، دکتر عبدالحسین زرین کوب،ص63

 

6- لغت نامه ی دهخدا ، علی اکبردهخدا ،جلد12 ذیل واژه ی ماه

 

مرامنامه باهماد آذرآبادگان

مرامنامه:

1- باهماد آذرآبادگان متشکل ازطرف گروهی از جوانان آذری می باشد.

 

2- باهماد آذرآبادگان دارای جهان بینی ناسیونالیستی و خواستار استقلال سیاسی،اقتصادی و فرهنگی مردم ایران است.

 

3- باهماد آذرآبادگان خواستار برپایی جامعه ی آزاد برپایه ی فرهنگ باستانی ایران می باشد.

 

4- باهمادآذرآبادگان با هرگونه جهانخواری مخالف است و می خواهد ملت ایران از قید و بند استعمار - چه پنهان چه آشکار- آزاد باشد.

 

5- باهماد آذرآبادگان همه ی اقوام ایرانی را برابر دانسته و عدالت اجتماعی و اقتصادی را برای همه ی قومیت ها لازم می داند.

 

۶- باهماد آذرآبادگان ، تلاش برای آبادی،آزادی و داشتن حاکمیت ملی را برای مردم ایران،یک وظیفه ی ملی می داند.

 

 

اهداف:

1- تحکیم هم بستگی ملی

 

2-  برابری و برادری همه ی ایرانیان ( ایران برای همه ایرانیان )

 

3-  برقراری حکومت دموکراتیک و ملی

 

4- پیشرفت مردم ایران مطابق با دانش های زمان

 

5- رواج فرهنگ غنی ایران در میان همه اقشار ملت ایران

 

6- و هدف اصلی تشکیل این باهماد مبارزه  با تجزیه طلبان است .